Mydło, tonik, a może żel - właściwe produkty do zmywania skóry podstawą prawidłowego jej funkcjonowania.

Znaczenie płaszcza kwasowego (pH), jest niezwykle istotne, gdyż stanowi integralną część bariery hydrolipidowej warstwy rogowej naskórka. Płaszcz wodnolipidowy wspomaga estetyczny wygląd i wzmacnia ochronę skóry. Jest to emulsja typu woda/olej, w której woda pochodzi z gruczołów potowych, a tłuszcz z wydzieliny gruczołów łojowych oraz z lipidów naskórkowych. Płaszcz ten dość łatwo jest usunąć stosując ogólnie dostępne środki myjące, czy rozpuszczalniki. W sposób fizjologiczny płaszcz odnawia się w ciągu kilku godzin po myciu skóry. Jego głównym zadaniem jest utrzymywanie kwaśnego odczynu skóry. Jakiekolwiek zaburzenia pH na powierzchni naskórka mają efekt domina dla systemów pod powierzchnią warstwy rogowej, a dokładniej układu odpornościowego skóry.

Zaobserwowano, że wyższe pH (zasadowe) na powierzchni skóry może zwiększać podatność na infekcje bakteryjne, zakażenia i choroby. Odczyn często różni się w różnych obszarach skóry. Jest to lekko kwaśne środowisko, w którym zamieszkują ochronne bakterie z gatunków mikrofl ory. W uzupełnieniu do zahamowania szkodliwych bakterii, właściwości zdrowego płaszcza lipidowego (emulsji oleju w wodzie) sprawiają, że skóra staje się mniej przepuszczalna dla wody i innych związków polarnych, co wpływa również na regulację trans-naskórkową przepływu i strat wody.

Płaszcz ulega zasadniczym zmianom w okresie całego naszego życia i ulega przemianom postępującym z wiekiem biologicznym. Lipidy w organizmie dziecka, do okresu dojrzewania, pochodzą wyłącznie z naskórka - brak jest wtedy aktywności gruczołów łojowych. Dlatego dzieci są bardziej podatne na choroby, wirusy i infekcje grzybicze. Ph skóry dziecka jest bardziej zbliżone do obojętnego (pH 7). W okresie dojrzewania lipidy są prawie wyłącznie pochodzenia łojowego, czyli z gruczołów łojowych.

U młodzieży często dochodzi do nadmiernego wydzielania sebum, co jest związane z cerą tłustą i trądzikową. Wpływ ma również podwyższony poziom hormonów płciowych. Jednocześnie w okresie tym pojawia się więcej włosów na ciele – mieszków włosowych z gruczołów łojowych, które stają się aktywne wraz ze wzrostem włosów, powodując zmiany na odczyn kwaśny skóry. Jest to fizjologiczny sposób organizmu na zwiększenie systemu obrony. U późnych nastolatków do lat 20, odczyn pH jest dobrze rozwinięty, jak również stanowi dobrą ochronę przed potencjalnie szkodliwymi, zewnętrznymi czynnikami środowiska i wynosi pomiędzy 4,5 – 5,5. W tym okresie skóra zwykle wygląda zdrowo i szybciej zdrowieje, do czasu uzyskania coraz bardziej neutralnego pH. Wraz z postępującym wiekiem obniża się poziom odczynu kwaśnego naskórka i powtórnie stwarza warunki do rozwoju bakterii i zakażeń. PH wzrasta do powyżej 6, szczególnie w przypadku występowania różnych chorób skóry. Po 50 roku życia zmniejsza się produkcji gruczołów łojowych, podwyższa się pH skóry (staje się zasadowe), zmniejsza się jej napięcie - skóra się starzeje, wiotczeje i przechodzi w kierunku suchej. Proces starzenia powoduje zmiany biochemiczne w strukturze kolagenu (nadającej jędrność), elastyny (nadającej elastyczność) i całej tkanki łącznej, nadającej podporę dla skóry, która stopniowo traci włosy, a jej grubość zmniejsza się.

Rola pH w trądziku dotyczy utrzymania lekko kwaśnego pH około 5,5, co ma kluczowe znaczenie w leczeniu trądziku i innych problemów skórnych. Propionibacterium acnes to bakterie, które żyją na skórze u wszystkich osób, niezależnie od obecności lub braku trądziku. Jednak u osób podatnych na trądzik ilość tych bakterii znacznie wzrasta. Stwierdzono, że ich wzrost jest ściśle związany z pH. W skórze normalnej pH 5,5 poziom występowania bakterii jest minimalny. Nieznaczne zmiany pH w kierunku alkalicznym sprawią lepsze warunki do ich rozwoju.

Negatywne czynniki wpływające na zmiany pH skóry. Do głównych winowajców radykalnie zmieniających pH skóry zalicza się mydło. Najczęściej dostępne na rynku są zwykłe mydła alkaliczne (pH 9 – 11), drastycznie podnoszące pH skóry i tworzące odczyn zasadowy na jej powierzchni. Ponadto, ze względu na wysoką alkaliczność, mydło wysusza skórę. Do regulacji poziomu pH najlepiej stosować lekko zakwaszające skórę toniki, które jednocześnie nawilżają. Zatem jeśli decydujemy się korzystać wyłącznie z dostępnych w handlu mydeł, należy pamiętać o przywróceniu prawidłowego pH skóry, aby zapobiegać utracie wilgoci i nadmiernego wzrostu bakterii. Ważne jest, aby pamiętać, że odnosi się to do całej powierzchni skóry, nie tylko twarzy. Zamiast zwykłego mydła, należy używać takich produktów myjących, które oczyszczając skórę, usuwają martwe komórki bez naruszania prawidłowego odczynu skóry.

Inne czynniki wpływające na pH skóry. Z całą pewnością wpływ ma mikroflora na powierzchni naskórka. Staphylococcus naskórka jest zaangażowany w podział kwasów tłuszczowych, a więc jest częściowo odpowiedzialny za kwaśne pH skóry. Stosowanie zwykłego mydła, nie tylko zmienia pH skóry na bardziej zasadowe, skutecznie usuwa kwasowy płaszcz ochronny, ale również zabija bakterie odpowiedzialne za tworzenie, przynajmniej w części, kwaśnego odczynu skóry. Jest zatem bardzo ważne, aby posiadać bezpieczny system oczyszczania skóry tj. nie zaburzający kwasowego odczynu pH. Ponadto takie choroby, jak: wyprysk, kontaktowe zapalenie skóry, atopowe zapalenie skóry mogą prowadzić do wzrostu pH. Ostry stan zapalny może powodować wzrost pH na powierzchni skóry pomiędzy 7,3 - 7,4. Przy atopowym zapaleniu skóry do wzrostu pH przyczynia się: kolonizacja gronkowca złocistego (Staphylococcus ureus). Bakteria ta zasiedla skórę oraz błony śluzowe człowieka i dla zdrowego organizmu jest niegroźna. Jednak na skórze atopowej może wywoływać stany zapalne i utrudniać gojenie. Gronkowiec złocisty przylega do skóry suchej ok. 20 razy silniej niż do nieatopowej, dlatego skóra Pacjentów z AZS jest znacznie częściej skolonizowana tą bakterią, niż u osób zdrowych.

Istnieją również choroby ogólnoustrojowe, które mogą powodować wzrost pH na powierzchni skóry, do których należą: cukrzyca, przewlekła niewydolność nerek, choroby naczyń mózgowych. Wyjaśnienie podwyższonego pH w przypadku tych chorób nie jest w pełni zrozumiałe, jednak prawdopodobnie jest związane z niskim poziomem fosfolipazy (enzymu, który hydrolizuje fosfolipidy na kwasy tłuszczowe i inne substancje lipofi lowe) i zaburzeniami czynności układu autonomicznego powodującego nieprawidłowe wydzielanie potu. Osoby cierpiące na powyższe schorzenia powinny kupować szczególnie środki myjące z lekko kwaśnym lub obojętnym pH lub niejonowe środki powierzchniowo czynne zawarte w zmywaczach Environ. Płaszcz hydrolipidowy naskórka, to kompleks utworzony przez wydzielanie sebum z gruczołów łojowych, lipidy naskórka i NMF (naturalne czynniki nawilżające), które są końcowym wynikiem metabolizmu skóry właściwej. Płaszcz kwasowy zawiera kwas mlekowy, różnorodne aminokwasy, pot, wolne kwasy tłuszczowe i kwasy karboksylowe pirolidyny z procesu rogowacenia skóry. Wszelkie zaburzenia prawidłowego funkcjonowania płaszcza wodnolipidowego prowadzą do zwiększonej aktywności enzymu fosfolipazy A2 - regulującego wiele procesów zapalnych. Głównym zadaniem płaszcza kwasowego jest chronić skórę przed zakażeniami bakteryjnymi i grzybiczymi.

Płaszcz ten stanowi również stanowi pośrednią ochronę przed inwazją mikroorganizmów, a dzięki zdolności neutralizacji odczynu alkalicznego, bezpośrednią ochronę przed substancjami alkalicznymi. Płaszcz kwasowy wspiera także tworzenie i dojrzewanie lipidów naskórka w wyniku czego utrzymuje funkcję ochronną. Zakłóceni funkcjonowania płaszcza kwasowego, jego uszkodzenia, bądź utrata odczynu kwaśnego powoduje, że skóra staje się bardziej podatna na uszkodzenia i zakażenia. Mycie skóry o wysokiej zasadowości mydłami lub detergentami, jak również powtarzające się zbyt częste mycie zmienia pH skóry, może również spowodować tymczasową utratę płaszcza kwasowego, obniżając funkcje ochronne bariery warstwy rogowej. Obszarów twarzy na ogół nie myje się tak często, jak np. dłoni, ale w większości przypadków co najmniej dwa razy dziennie. W zależności od wysokości odczynu alkalicznego stosowanego do mycia i poziomu zdrowia danej skóry (prawidłowej warstwy hydrolipidowej), skóra powraca do normalnego pH w czasie od trzech do czternastu godzin. W tym czasie będzie najprawdopodobniej poddawana dalszemu oddziaływaniu z kolejnego mycia, które wraz z zastosowaniem substancji alkalicznych może skutecznie pozbawić płaszcza kwasowego do 16 godzin. Wówczas praktycznie 2/3 każdego dnia, jak również przez kolejne dni, pH skóry nie jest w stanie przywrócić prawidłowego odczynu na powierzchni naskórka, co może wpływać na zdrowie skóry. Każdy wzrost pH na powierzchni skóry może prowadzić do wzrostu bakterii. Zobojętnienie fizjologicznie kwaśnego odczynu warstwy rogowej niesie ze sobą szereg negatywnych konsekwencji dla naskórka. Najważniejszymi są zaburzenie jego spójności i przepuszczalności.

Zalecane jest zatem obniżenie pH środkiem myjącym, co jednocześnie zwiększa spoistość naskórka. Większość środków czyszczących dostępnych z nielicznymi wyjątkami stanowią mydła i detergenty przy pH 9,5 do 10,5. Mydła czynią skórę bardziej zasadowe niż syntetyczne detergenty. Potencjalne działanie drażniące środków czystości zależy od wielu czynników, w tym pH. Mydła są znane ze wzrostu pH powierzchni skóry. Kwaśne środki czyszczące są mniej irytujące, niż z odczynem obojętnym lub alkalicznym, a osobom wrażliwym na suchość skóry zwykle zaleca się stosowanie kwaśnych środków czyszczących.

Podsumowując nawet niewielkie różnice w odczynach pH preparatów do oczyszczania skóry są ważne dla integralności powierzchni skóry. Należy wziąć to pod uwagę podczas zakupu optymalnego zmywacza.

Produkty oczyszczające skórę, to ważny element wpływający na utrzymanie właściwego odczynu pH. Im bliżej powierzchni, tym jest on bardziej kwaśny i wynosi około 5. Jest to znaczący czynnik ochronny, ponieważ w kwaśnym środowisku nie rozwijają się bakterie. Wszystkim dermatozom towarzyszy podwyższone pH skóry, czyli odczyn zasadowy, co umożliwia namnażanie się różnych drobnoustrojów. Niższy odczyn pH (kwasowy) gwarantuje pierwszą linię obrony przed mikroorganizmami, warunkami atmosferycznymi i zanieczyszczeniami dzisiejszego środowiska. Przed omówieniem negatywnych czynników wpływających na pH skóry, omówimy pokrótce jego właściwości.

Znaczenie płaszcza kwasowego (pH), jest niezwykle istotne, gdyż stanowi integralną część bariery hydrolipidowej warstwy rogowej naskórka. Płaszcz wodnolipidowy wspomaga estetyczny wygląd i wzmacnia ochronę skóry. Jest to emulsja typu woda/olej, w której woda pochodzi z gruczołów potowych, a tłuszcz z wydzieliny gruczołów łojowych oraz z lipidów naskórkowych. Płaszcz ten dość łatwo jest usunąć stosując ogólnie dostępne środki myjące, czy rozpuszczalniki. W sposób fizjologiczny płaszcz odnawia się w ciągu kilku godzin po myciu skóry. Jego głównym zadaniem jest utrzymywanie kwaśnego odczynu skóry. Jakiekolwiek zaburzenia pH na powierzchni naskórka mają efekt domina dla systemów pod powierzchnią warstwy rogowej, a dokładniej układu odpornościowego skóry.

Zaobserwowano, że wyższe pH (zasadowe) na powierzchni skóry może zwiększać podatność na infekcje bakteryjne, zakażenia i choroby. Odczyn często różni się w różnych obszarach skóry. Jest to lekko kwaśne środowisko, w którym zamieszkują ochronne bakterie z gatunków mikrofl ory. W uzupełnieniu do zahamowania szkodliwych bakterii, właściwości zdrowego płaszcza lipidowego (emulsji oleju w wodzie) sprawiają, że skóra staje się mniej przepuszczalna dla wody i innych związków polarnych, co wpływa również na regulację trans-naskórkową przepływu i strat wody.

Płaszcz ulega zasadniczym zmianom w okresie całego naszego życia i ulega przemianom postępującym z wiekiem biologicznym. Lipidy w organizmie dziecka, do okresu dojrzewania, pochodzą wyłącznie z naskórka - brak jest wtedy aktywności gruczołów łojowych. Dlatego dzieci są bardziej podatne na choroby, wirusy i infekcje grzybicze. Ph skóry dziecka jest bardziej zbliżone do obojętnego (pH 7). W okresie dojrzewania lipidy są prawie wyłącznie pochodzenia łojowego, czyli z gruczołów łojowych.

U młodzieży często dochodzi do nadmiernego wydzielania sebum, co jest związane z cerą tłustą i trądzikową. Wpływ ma również podwyższony poziom hormonów płciowych. Jednocześnie w okresie tym pojawia się więcej włosów na ciele – mieszków włosowych z gruczołów łojowych, które stają się aktywne wraz ze wzrostem włosów, powodując zmiany na odczyn kwaśny skóry. Jest to fizjologiczny sposób organizmu na zwiększenie systemu obrony. U późnych nastolatków do lat 20, odczyn pH jest dobrze rozwinięty, jak również stanowi dobrą ochronę przed potencjalnie szkodliwymi, zewnętrznymi czynnikami środowiska i wynosi pomiędzy 4,5 – 5,5. W tym okresie skóra zwykle wygląda zdrowo i szybciej zdrowieje, do czasu uzyskania coraz bardziej neutralnego pH. Wraz z postępującym wiekiem obniża się poziom odczynu kwaśnego naskórka i powtórnie stwarza warunki do rozwoju bakterii i zakażeń. PH wzrasta do powyżej 6, szczególnie w przypadku występowania różnych chorób skóry. Po 50 roku życia zmniejsza się produkcji gruczołów łojowych, podwyższa się pH skóry (staje się zasadowe), zmniejsza się jej napięcie - skóra się starzeje, wiotczeje i przechodzi w kierunku suchej. Proces starzenia powoduje zmiany biochemiczne w strukturze kolagenu (nadającej jędrność), elastyny (nadającej elastyczność) i całej tkanki łącznej, nadającej podporę dla skóry, która stopniowo traci włosy, a jej grubość zmniejsza się.

Rola pH w trądziku

dotyczy utrzymania lekko kwaśnego pH około 5,5, co ma kluczowe znaczenie w leczeniu trądziku i innych problemów skórnych. Propionibacterium acnes to bakterie, które żyją na skórze u wszystkich osób, niezależnie od obecności lub braku trądziku. Jednak u osób podatnych na trądzik ilość tych bakterii znacznie wzrasta. Stwierdzono, że ich wzrost jest ściśle związany z pH. W skórze normalnej pH 5,5 poziom występowania bakterii jest minimalny. Nieznaczne zmiany pH w kierunku alkalicznym sprawią lepsze warunki do ich rozwoju.

Negatywne czynniki wpływające na zmiany pH skóry.

Do głównych winowajców radykalnie zmieniających pH skóry zalicza się mydło. Najczęściej dostępne na rynku są zwykłe mydła alkaliczne (pH 9 – 11), drastycznie podnoszące pH skóry i tworzące odczyn zasadowy na jej powierzchni. Ponadto, ze względu na wysoką alkaliczność, mydło wysusza skórę. Do regulacji poziomu pH najlepiej stosować lekko zakwaszające skórę toniki, które jednocześnie nawilżają. Zatem jeśli decydujemy się korzystać wyłącznie z dostępnych w handlu mydeł, należy pamiętać o przywróceniu prawidłowego pH skóry, aby zapobiegać utracie wilgoci i nadmiernego wzrostu bakterii. Ważne jest, aby pamiętać, że odnosi się to do całej powierzchni skóry, nie tylko twarzy. Zamiast zwykłego mydła, należy używać takich produktów myjących, które oczyszczając skórę, usuwają martwe komórki bez naruszania prawidłowego odczynu skóry.

Inne czynniki wpływające na pH skóry.

Z całą pewnością wpływ ma mikroflora na powierzchni naskórka. Staphylococcus naskórka jest zaangażowany w podział kwasów tłuszczowych, a więc jest częściowo odpowiedzialny za kwaśne pH skóry. Stosowanie zwykłego mydła, nie tylko zmienia pH skóry na bardziej zasadowe, skutecznie usuwa kwasowy płaszcz ochronny, ale również zabija bakterie odpowiedzialne za tworzenie, przynajmniej w części, kwaśnego odczynu skóry. Jest zatem bardzo ważne, aby posiadać bezpieczny system oczyszczania skóry tj. nie zaburzający kwasowego odczynu pH. Ponadto takie choroby, jak: wyprysk, kontaktowe zapalenie skóry, atopowe zapalenie skóry mogą prowadzić do wzrostu pH. Ostry stan zapalny może powodować wzrost pH na powierzchni skóry pomiędzy 7,3 - 7,4. Przy atopowym zapaleniu skóry do wzrostu pH przyczynia się: kolonizacja gronkowca złocistego (Staphylococcus ureus). Bakteria ta zasiedla skórę oraz błony śluzowe człowieka i dla zdrowego organizmu jest niegroźna. Jednak na skórze atopowej może wywoływać stany zapalne i utrudniać gojenie. Gronkowiec złocisty przylega do skóry suchej ok. 20 razy silniej niż do nieatopowej, dlatego skóra Pacjentów z AZS jest znacznie częściej skolonizowana tą bakterią, niż u osób zdrowych.

Istnieją również choroby ogólnoustrojowe, które mogą powodować wzrost pH na powierzchni skóry, do których należą: cukrzyca, przewlekła niewydolność nerek, choroby naczyń mózgowych. Wyjaśnienie podwyższonego pH w przypadku tych chorób nie jest w pełni zrozumiałe, jednak prawdopodobnie jest związane z niskim poziomem fosfolipazy (enzymu, który hydrolizuje fosfolipidy na kwasy tłuszczowe i inne substancje lipofi lowe) i zaburzeniami czynności układu autonomicznego powodującego nieprawidłowe wydzielanie potu. Osoby cierpiące na powyższe schorzenia powinny kupować szczególnie środki myjące z lekko kwaśnym lub obojętnym pH lub niejonowe środki powierzchniowo czynne zawarte w zmywaczach Environ. Płaszcz hydrolipidowy naskórka, to kompleks utworzony przez wydzielanie sebum z gruczołów łojowych, lipidy naskórka i NMF (naturalne czynniki nawilżające), które są końcowym wynikiem metabolizmu skóry właściwej. Płaszcz kwasowy zawiera kwas mlekowy, różnorodne aminokwasy, pot, wolne kwasy tłuszczowe i kwasy karboksylowe pirolidyny z procesu rogowacenia skóry. Wszelkie zaburzenia prawidłowego funkcjonowania płaszcza wodnolipidowego prowadzą do zwiększonej aktywności enzymu fosfolipazy A2 - regulującego wiele procesów zapalnych. Głównym zadaniem płaszcza kwasowego jest chronić skórę przed zakażeniami bakteryjnymi i grzybiczymi.

Płaszcz ten stanowi również stanowi pośrednią ochronę przed inwazją mikroorganizmów, a dzięki zdolności neutralizacji odczynu alkalicznego, bezpośrednią ochronę przed substancjami alkalicznymi. Płaszcz kwasowy wspiera także tworzenie i dojrzewanie lipidów naskórka w wyniku czego utrzymuje funkcję ochronną. Zakłóceni funkcjonowania płaszcza kwasowego, jego uszkodzenia, bądź utrata odczynu kwaśnego powoduje, że skóra staje się bardziej podatna na uszkodzenia i zakażenia. Mycie skóry o wysokiej zasadowości mydłami lub detergentami, jak również powtarzające się zbyt częste mycie zmienia pH skóry, może również spowodować tymczasową utratę płaszcza kwasowego, obniżając funkcje ochronne bariery warstwy rogowej. Obszarów twarzy na ogół nie myje się tak często, jak np. dłoni, ale w większości przypadków co najmniej dwa razy dziennie. W zależności od wysokości odczynu alkalicznego stosowanego do mycia i poziomu zdrowia danej skóry (prawidłowej warstwy hydrolipidowej), skóra powraca do normalnego pH w czasie od trzech do czternastu godzin. W tym czasie będzie najprawdopodobniej poddawana dalszemu oddziaływaniu z kolejnego mycia, które wraz z zastosowaniem substancji alkalicznych może skutecznie pozbawić płaszcza kwasowego do 16 godzin. Wówczas praktycznie 2/3 każdego dnia, jak również przez kolejne dni, pH skóry nie jest w stanie przywrócić prawidłowego odczynu na powierzchni naskórka, co może wpływać na zdrowie skóry. Każdy wzrost pH na powierzchni skóry może prowadzić do wzrostu bakterii. Zobojętnienie fizjologicznie kwaśnego odczynu warstwy rogowej niesie ze sobą szereg negatywnych konsekwencji dla naskórka. Najważniejszymi są zaburzenie jego spójności i przepuszczalności.

Zalecane jest zatem obniżenie pH środkiem myjącym, co jednocześnie zwiększa spoistość naskórka. Większość środków czyszczących dostępnych z nielicznymi wyjątkami stanowią mydła i detergenty przy pH 9,5 do 10,5. Mydła czynią skórę bardziej zasadowe niż syntetyczne detergenty. Potencjalne działanie drażniące środków czystości zależy od wielu czynników, w tym pH. Mydła są znane ze wzrostu pH powierzchni skóry. Kwaśne środki czyszczące są mniej irytujące, niż z odczynem obojętnym lub alkalicznym, a osobom wrażliwym na suchość skóry zwykle zaleca się stosowanie kwaśnych środków czyszczących.

Podsumowując nawet niewielkie różnice w odczynach pH preparatów do oczyszczania skóry są ważne dla integralności powierzchni skóry. Należy wziąć to pod uwagę podczas zakupu optymalnego zmywacza.